تبلیغات
ذی القربی - حقوق مردم و ولی فقیه قسمت سوم

                                                                                                  

حق مردم فقط در انتخاب حاكم منحصر نشده، بلكه مردم به عنوان موكّل و صاحب حق، حق نظارت و انتقاد بر نحوه حكومت حاكم دارند. از سوی دیگر اسلام حاكمان را موظف به پاسخ گویی در مقابل مردم كرده است. روایت معروف پیامبر اسلام گواه این مدعاست كه فرمود:

النصیحه لائمه المسلمین[13]

نظریه مقابل آن، مصونیت حاكم از هر گونه نظارت و انتقاد و بازخواست دیگران است كه در قرون وسطی از سوی كلیسا تبلیغ و «پاپ» مقام مقدس و غیر قابل نقد تلقی می شد، نظریه فوق، این برداشت را در اذهان مردم به وجود آورد كه اعتقاد به دین و خدا، ملازم با پذیرش قدرت مطلقه حاكم است. استاد شهید مطهری در این باره می گوید

از نظر فلسفه اجتماعی، نه تنها نتیجه اعتقاد به خدا پذیرش حكومت مطلقه افراد نیست و حاكم در مقابل مردم مسؤولیت دارد، بلكه از نظر این فلسفه، تنها اعتقاد به خداست كه حاكم را در مقابل اجتماع مسؤول می سازد و افراد را ذیحق می كند و استیفای حقوق را یك وظیفه لازم شرعی معرفی می كند[14].

در اندیشه سیاسی تشیع مقام حكومت مخصوصاً در غیر معصوم ملازم با مقام قدسی و الوهیت نیست تا از دایره نظارت و انتقاد به دور باشد و به اصطلاح، فوق مسؤولیت و نظارت باشد.

مقام قدسی داشتن حكام اختصاص به جهان تسنن دارد، در شیعه هیچ گاه چنین مفهومی وجود نداشته است. تفسیر شیعه از «والی الامر» هرگز به صورت بالا نبوده است[15]

در واقع فلسفه وجود نظارت و انتقاد از حاكم غیر معصوم، پیشگیری از خطر «استبداد» است.

... هر مقام غیر معصومی كه در وضع غیر قابل انتقاد قرار گیرد، هم برای خودش خطر است و هم برای اسلام... ضمن این كه مانند عوام فكر نمی كنم كه هر كه در طبقه مراجع قرار گرفت، مورد عنایت خاص امام زمان(عجل ا... تعالی فرجه) است و مصون از خطا و گناه و فسق. اگر چنین چیزی بود، شرط عدالت بلا موضوع بود[16].


[13] . اصول كافی مرحوم كلینی، ج 1، ص 332.

[14] . مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج 1، ص 554.

[15] . نهضت های اسلامی استاد شهید مطهری، ص 27.

[16] . پاسخ های استاد به نقدهایی بر كتاب حجاب، ص 71 / امام خمینی كه خود طرفدار ولایت مطلقه فقیه است، اما با این وجود طرفدار حق نظارت هر فرد و استیضاح حاكم است، «هر فردی از افراد ملت حق دارد كه مستقیماً در برابر سایرین، زمامدار مسلمین را استیضاح كند و به او انتقاد كند، و او جواب قانع كننده ای بدهد، در غیر این صورت، اگر بر خلاف وظایف اسلامی خود عمل كرده باشد، خود به خود از مقام زمامداری معزول است» (صحیفه نور، ج 4، ص 190 و نیز ج 8، ص 47؛ ج 20، ص 170).






طبقه بندی: ولایت فقیه، 
برچسب ها: ولایت و مردم، حقوق مردم و ولی فقیه،
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ جمعه 20 اردیبهشت 1392 توسط : خسرو زارعی
نمایش نظرات 1 تا 30